English
نشریه علمی – پژوهشی معماری و شهرسازی ایران
معرفی نشریه

به منظور گسترش و پيشبرد و ارتقاي علمي در عرصه هاي معماري و شهرسازي و توسعه كيفي نيروهاي متخصص و بهبود بخشيدن به امور آموزشي و پژوهشي در زمينه هاي معماري، معماري منظر، برنامه ريزي شهري، طراحي شهري، مرمت بافت و ابنيه، طراحي صنعتي و نظير آن ها، انجمن علمي معماري وشهرسازي ايران از سال 1388، تشكيل شده است و در راستای مستند سازی و تقویت پژوهش های مرتبط اقدام به چاپ نشریه علمی - پژوهشی نموده است که از سال 1389 اولیه شماره آن انتشار یافت.

مقالات آخرین شماره منتشر شده از آخرین دوره نشریه
 دوره8،شماره14 (پائیز و زمستان/1396)
 
1
ارزیابی شکاف بین ادراک و ترجیح مؤلفه امنیت محیطی در پارک­های محله‌ای (نمونه موردی: مجموعه پارک­های محله صابون‌پزخانه تهران)
( 40 بازدید ) ( 70 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 14
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
بی‌شک امنیت به عنوان یکی از مؤلفه ­های کیفیت محیطی شناخته می‌شود. در این میان، پارک ­ها به عنوان بخشی از فضاهاي باز شهري که زمینه­ ساز بستر کالبدي و اجتماعی مناسب، جهت افزایش کیفیت زندگی و سلامت جسمانی و روانی افراد هستند، باید بتوانند امنیت محیطی لازم را نیز در ادراک استفاده­ کنندگان آن فراهم آورند. به­ دنبال این مسئله، پژوهش حاضر، ارزیابی امنیت محیطی فضای پارک­ های محل ه­ای، بر پایه رویکرد CPTEDو تعیین شکاف بین ترجیح و ادراک ساکنان محله را هدف قرار داده است. روش پژوهش از نوع توصیفی پیمایشی مبتنی بر پرسشنامه و از لحاظ هدف، کاربردی است. جامعه امّاری آن را ساكنان محله صابونپزخانه، واقع در منطقه 12 شهرداری تهران تشكيل مي‌دهند و نمونه‌ها به شیوه تصادفی انتخاب شده ­اند. ابتدا ادراک و ترجیح امنیت محیطی فضای پارک سنجيده شده، سپس با استفاده از فرآيند تحليل سلسله مراتبي، مؤلفه ­های مؤثر برامنیت محیطی، با تکیه بر شاخص ­های رویکرد CPTED، اولويت‌بندي شده است. پرسشنامه­ های جمع ­آوری شده، در محیط نرم افزار 22-SPSSمورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته ­است. نتایج نشان می­دهد که کمترین شکاف مربوط به شاخص ­های کنترل دسترسی و مدیریت و نگهداری و بیشترین شکاف مربوط به شاخص نظارت است و از دیدگاه استفاده­کنندگان، شاخص نظارت و کنترل دسترسی بیشترین اهمیت را دارند. همچنین نتایج حاصل از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی نشان می­دهد که زیرشاخص های «زیبایی و منظرسازی» و «نظافت و تعمیرات تجهیزات» از شاخص «مدیریت و نگهداری» و «تعریف ورودی» و «وجود نگهبانی» از شاخص «کنترل دسترسی» در رتبه­ های نخست قرار دارند. لذا در فرآیند ارزیابی پس از ساخت که به منظور شناخت و اصلاح نقاط ضعف احتمالی انجام می­گیرد و نیز به منظورارائه راهکارهای طراحی فضای پارک در طرح های آتی با توجّه به مؤلفه امنیت محیطی، توجّه به اولویت و اهمیت شاخص­های آن در ادراک و ترجیح ساکنان، به عنوان استفاده‌کنندگان اصلی فضا ضروری است.
تخصص ها :
ادراک، پارک، امنیت، فرآیند تحلیل سلسله مراتبی.

2
ارزیابی مدل‌های تبیین‌گر طراحی معماری به منظور ارتقاء جایگاه محتوا در آنها
( 46 بازدید ) ( 63 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 14
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
علیرغم اقتضای ماهیت طراحی معماری در فرهنگ‌های مختلف و از جمله معماری سنتی ایران، نسبت به محتوا و معنا، مدل­ های طراحی موجود نارسایی­ هایی را در بکارگیری آن نشان می­دهند. پرسش اصلی پژوهش حاضر چگونگی تکمیل و ارتقاء مدل ­های طراحی معماری از بعد محتوا و سازگار نمودن آنها با فرهنگ طراحی معماری متأثر از آموزه‌های محتواگرایانه اسلام است. این تحقیق قصد دارد از طریق اصلاح این مدل‌ها نتیجه‌ای کاربردی و مفید برای حوزه آموزش طراحی معماری، امکان نقد آثار و طراحی کمالگرایانه‌تری را فراهم آورد. پژوهش حاضر از نوع استدلالی و روش تحقیق آن «توصیفی - تحلیلی» و «استدلال منطقی» است. در راستای پاسخگویی به پرسش پژوهش بررسی و تحلیل برخی از مدل­ها از نظر جایگاه محتوا در آنها صورت گرفته است. در این مقاله مدلی «راهبردی - مفهومی» پیشنهاد گشته است که فرآیند اثرگذاری محتوای طراحی بر طرح را با مشخص­کردن عوامل مؤثر بر خلق اثر و تقدم و تأخر هریک، نشان می‌دهد. در این مدل برهم کنش سه عامل محتوا، مسائل طراحی و تأثیرات در یک مدل سه بعدی با تشریح اجزاء هریک بیان گردیده است. این مدل اگرچه از قابلیت تعمیم ­پذیری مناسبی در موضوعات مختلف طراحی برخوردار است، در اینجا بعد معمارانه آن مد نظر قرار گرفته است و به نظر می­رسد بتوان به کمک آن زمینه بهتری را برای آموزش معماری فراهم آورد.
تخصص ها :
محتوای معماری، مدل محتوایی طراحی معماری، اندیشه اسلامی.

3
تجزیه و بازتولید فام‌های تشکیل‌دهنده رنگ آبی در کاشی‌کاری مساجد شیعی دوره صفوی با بررسی نمونه‌های موردی (مساجد علیقلی‌آقا، جامع اصفهان، شیخ لطف‌الله، امام و لنبان)
( 48 بازدید ) ( 31 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 14
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
درمواجهه با آثار معماری سنتی مشاهده می‌شود که توجّه ویژه‌ای به رنگ و نور در فضا و بنا‌ها می‌شده است. رنگ‌ها گاهی به صورت رنگ آمیزی، مصالح رنگی، شیشه‌های رنگی و یا کاشی‌های رنگی به کاربرده می‌شدند. اگرچه امروزه کمتر به این مقوله توجّه می‌شود امّا شناخت این بخش از معماری می‌تواند راه‌گشای استفاده‌ی مجدد از آن باشد. استفاده از كاشی در معماری قدمتی دیرینه دارد. امّا کاشی‌ها در آثار معماری كمتر موردبررسي واقع شده‌اند. از این‌ رو لازم است تا از زواياي مختلف به آن‌ها توجّه گردد كه از جمله مي‌توان به طیف رنگ‌ها، نقوش و ... که در آن‌ها به کار گرفته شده است، اشاره كردبا توجّه به ابعاد و گستره وسیع وجوه ابعادی، برای پژوهش در این تحقیق به مطالعه در خصوص طیف رنگ آبی (فیروزه‌ای، لاجوردی) به کار رفته در مساجد دوران صفوي پرداخته شده است و هدف ازآن شناسايي و تجزیه فام‌های به کار رفته در رنگ آبی کاشیکاری‌های این آثاربوده و راهنمایی برای انجام پژوهش‌های آتی در زمینه نحوه ارتباط رنگ‌های به کارگرفته شده در کاشی‌های ایرانی دوره صفوی و تولید رنگ دقیق آبی بکار رفته در این دوران برای مرمت مجدد آثار صفوی می‌باشد. روش تحقیق بکار گرفته شده در این پژوهش از نوع توصیفی - تحلیلی بوده و با بررسی نمونه‌های موردی مساجد صفوی سعی در به تصویر کشیدن چگونگی تغییرات طیف رنگ آبی در آن‌ها پرداخته شده است. روش جمع‌آوری اطلاعات بصورت کتابخانه‌ای و میدانی با ابزار مشاهده و تکنیک عکسبرداری انجام گرفته است که با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و ابزار نرم افزاریExcel 2007و Photoshop CS4به تجزیه و تحلیل اطلاعات دریافتی‌ مبادرت شده است. نتایج تحقیق حاضر حاکی از آن هستند که کم رنگ‌ترین رنگ آبی بکار رفته در کاشیکاری نمونه‌های مورد بررسی دارای مشخصات RGB، 213R=، 246G=، 222B=بوده و پر رنگ‌ترین رنگ آبی بکار رفته دارای مشخصات RGB، 17R=، 22G=، 78B=می‌باشد که برای مرمت و تولید دقیق این رنگ‌ها مطابق با کاشیکاری عصر صفوی باید این اعداد در نظر گرفته شوند.
تخصص ها :
کاشیکاری، صفوی، فام، آبی، مسجد علیقلی‌آقا، مسجد جامع اصفهان، مسجد شیخ لطف‌الله، مسجد امام، مسجد لنبان.

4
بررسی کیفیت معماری فضاهای داخلی بیمارستان‌ها از دیدگاه ادراکی بیماران و کارمندان(مطالعه موردی: بیمارستان شمس تبریز)
( 47 بازدید ) ( 32 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 14
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
با توجّه به تأثیر کیفیت معماری فضاهای داخلی در تسریع بهبود حال بیماران و افزایش کارایی کارکنان نیاز به بررسی و طراحی دقیق این فضاها می‌باشد. در این تحقیق سعی بر این است که ضمن شناخت و بررسی وضع موجود بیمارستان شمس تبریز، به بررسی و تحلیل کیفیت معماری داخلیآن بپردازیم و به این سؤالها پاسخ دهیم: آیا فضاهای مربوط به بیماران و کارکنان از دیدگاه ادراکی آنها، از لحاظ کیفیت معماری داخلی تفاوت معناداری با هم دارند؟ آیا اولویت‌بندی بیماران و کارکنان از معیارهای کیفیت معماری داخلی تفاوت معناداری با هم دارند؟ و در نهایت، آیا ویژگی‌های جنسیتی تأثیری بر ادراک فضاها دارند؟ هدف از این پژوهش، مقایسه ادراک کاربران بیمارستان از کیفیت معماری داخلی، برای ارتقای وضع موجود فضاهای درمانی و طراحی مناسبتر بیمارستان‌های آینده است. برای جمع‌آوری اطلاعات از دو نوع پرسشنامه (بیماران و کارکنان) برای ارزیابی رضایت‌مندی و اولویت‌بندی آنها استفاده شد. سپس اطلاعات گردآوری شده در نرم افزار SPSS19تحلیل گردید. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که، بر اساس آزمون ناپارامتری یومان- ویتنی، ادراک بیماران و کارکنان از معیارهای معماری داخلی شامل حریم شخصی، دما، آلودگی صوتی، تهویه، نور طبیعی و نور مصنوعی دارای تفاوت معنادار است. بر اساس اندازه اثر کوهن، بیشترین تفاوت در رضایت‌مندی بیماران و کارکنان از جنبه وجود حریم شخصی است. به طوری که کارکنان دارای رضایت‌مندی کمتری نسبت به بیماران هستند. بر اساس آزمون فریدمن، اولویت بندی معیارهای مختلف توسط بیماران و کارکنان، دارای تفاوت معنا‌داری نیست. طبق آزمون کروسکال والیس، جنسیت بیماران و کارکنان به ترتیب در ادراک سطح بهداشت و تهویه باعث ایجاد تفاوت معنادار شده است. نتایج حاصل از این پژوهش، با ارایه تفاوتها و شباهت‌های نیازهای بیماران و کارکنان از کیفیت معماری داخلی می‌تواند به معماران و طراحان در زمینه اصلاح وضع موجود و ارتقای کیفیت طراحی‌های آتی کمک کند.
تخصص ها :
کیفیت معماری فضای داخلی، بیماران، کارکنان، بیمارستان.

5
بررسی تاثیر خصوصیات فیزیکی ساختمان‌های مسکونی بر میزان مصرف انرژی (مطالعه موردی شهر خرم آباد)
( 41 بازدید ) ( 37 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 14
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
پژوهش حاضر تلاش برای ارائه راه حلی جهت کاهش میزان مصرف انرژی در خانه های مسکونی است که در شهر خرم آباد صورت می‌گیرد. به منظور بررسی نحوه  اثر خصوصیات فیزیکی ساختمان بر میزان مصرف انرژی آن، نخست هفت نمونه پلان ساختمانی با تناسبات متفاوت و مساحت یکسان انتخاب شده و فاکتورهایی چون ابعاد پلان (نسبت طول به عرض)، مساحت بازشوها، میزان شفافیت جداره های آن نسبت به سطح کدر و جهت­گیری ساختمان نسبت به جهات جغرافیایی به عنوان عوامل موثر بر میزان مصرف انرژی در نظر گرفته شده اند. ابتدا به منظور بررسی عملکرد حرارتی و روشنایی گزینه های انتخابی، تمامی نمونه‌ها از صفر تا صد درصد پنجره در تمامی جداره‌ها را با فواصل ده درصدی تجربه کرده و میزان مصرف انرژی در هر کدام از آن‌ها در حالاتی همچون زمان اوج سرما و گرما، بازه آسایش و تهویه مطبوع بررسی و نتایج اولیه ثبت می‌شود. پس از آن میزان روشنایی طبیعی در نمونه‌ها سنجیده و با استاندارد روشنایی فضاهای داخلی مطابقت داده می‌شود. در مرحله بعد نتایج بدست آمده به نمودارهای ریاضی و قابل ارزیابی تبدیل شده و شفافیت و روشنایی بهینه در هر نمونه و متعاقب آن میزان مصرف انرژی در بهینه ترین حالت هر نمونه اندازه گیری می‌شود. در آخرین مرحله مصرف بنا بر حسب جهت گیری نسبت به جهات جغرافیایی نیز سنجیده شده و اطلاعات حاصله با نتایج حاصل از مراحل قبل تجمیع شده اند. نتایج نهایی نشان دهنده آنست که در این اقلیم و با کاربری یاد شده؛ تناسب مربع با نسبت یک به یک(طول به عرض) دارای کمترین اتلاف انرژی نسبت به دیگر نمونه‌ها بوده، هم چنین درصد بهینه شفافیت جداره‌ها در نمونه مربع 5/34 و جهت گیری بهینه ی آن 8 درجه به سمت شرق بوده است. هم چنین پس از انتخاب ابعاد ساختمان؛ با محاسبه ی مساحت بهینه بازشوها و تعیین جهت گیری مناسب بنا؛ میتوان اتلاف انرژی را کاهش داد.
تخصص ها :
ساختمان مسکونی، بهینه یابی، مصرف انرژی، عناصر فیزیکی، تناسبات ساختمان.

6
نظریه‌ی نوین درباره تاریخ نخستین چپیره‌سازی با باریکه تاق در معماری ایران
( 85 بازدید ) ( 33 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 14
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
چگونگی تبدیل زمینهی مربع یا چند ضلعی به طرحی مدور، برای قرارگیری گنبد بر روی آن یکی از مهم‌ترین مشکلات ساخت گنبدها بوده است. به این بخش، ناحیه‌ی انتقال چپیره می‌گویند. در ایران از انواع مختلف چپیره‌سازی بهره گرفته شده است و بر اساس شواهد موجود، ایرانیان این فن را به جهان معماری عرضه داشته‌اند. برخی محققین همچون آندره گدار، محمدکریم پیرنیا و غلامحسین معماریان انواع چپیره سازی در ایران را دسته‌بندی نموده‌اند. وجود معیارهای متفاوت در این دسته‌بندی آن‌ها را از یکدیگر متمایز نموده است، امّا در تمامی این نظریات چپیره سازی پیش و پس از اسلام در ایران متفاوت از یکدیگرند. یکی از انواع چپیره سازی، تاق‌بندی یا استفاده از عنصری به نام باریکه تاق در گوشه‌سازی است به گونه‌ای که بعضی از انواع گوشه‌سازی‌ها مانند ترمبه چوب، فاقد آن و بعضی دیگر دارای عنصر باریکه تاق می‌باشند. تمامی نظریه‌پردازان یاد شده بر این باور بوده‌اند که انواع گوشه‌سازی با باریکه تاق، پس از اسلام در معماری ایران قابل مشاهده می‌باشند. این مقاله بر آن است تا با توجّه به مدارک یافت شده، اثبات نماید که ساخت این گونه چپیره سازی در اوایل دوره ساسانی اتفاق افتاده است. بر این اساس، کوه خواجه شاهدی است که از باریکه تاق در گوشه‌سازی دروازه‌ی جنوبی آن استفاده شده و استفاده از این روش را به حدود 800 سال قبل‌تر از آن چه تا به حال تصور می‌شد باز می‌گرداند. برای اثبات این نظریه از مشاهده مستقیم، برداشت میدانی و مطالعه منابع کتابخانه‌ای و باستان‌شناسی استفاده شده است.
تخصص ها :
چپیره‌سازی، گوشه‌سازی، کوه خواجه، باریکه تاق.

7
بررسی خصوصیات حرارتی حیاط‌های مرکزی کم‌عمق در اقلیم قزوین
( 47 بازدید ) ( 45 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 14
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
توجّه به مشکلات و معضلات اقلیمی در محیط‌های شهری و فضا‌های باز معماری به منظور کاهش نارضایتی و افزایش سطح سلامت حرارتی از جمله مسائلی است که اخیراً مورد توجّه برنامه‌ریزان، طراحان شهری و معماران قرارگرفته است. حیاط مرکزی از جمله الگو‌هایی کالبدی است که کارکرد مناسب اقلیمی آن به دفعات توسط محقیقن به اثبات رسیده است امّا در تعیین ویژه‌گیهای کالبدی و محیطی آن تحقیق جدی صورت نگرفته است، لذا همین موضوع ضرورت تحقیق این پژوهش را تبیین می‌کند. در همین راستا در این پژوهش با استفاده از نرم افزار انویمت 4 به شبیه‌سازی حیاط مرکزی کم عمق در اقلیم قزوین با توجّه بهمیزان مساحت حیاط مرکزی، میزان آب و میزان فضای سبز در حیاط مرکزی مفروض (15 متر معادل 3 طبقه) پرداخته شده است. نتایج این شبیه‌سازی بیانگر این موضوع است میزان مساحت 30 درصدی در پلان برای حیاط مرکزی و میزان 60 درصدی از حیاط مرکزی جهت کاشت مناسب‌ترین حالت از نظر کمترین میزان میانگین دمای تابشی است و در مورد میزان آب تفاوتی قابل ملاحظه‌ای در میان عوامل اقلیمی مشاهده نگردید. تحلیل عوامل مؤثر بر میانگین دمای تابشی بیانگر این موضوع است که در حیاط‌های مرکزی کم عمق میانگین تابشی متأثر از میزان سرعت باد است. با بررسی میزان همبستگی عوامل اقلیمی مرتبط (دمای هوا، میزان تابش، سرعت هوا) با میانگین دمای تابشی، همبستگیِ معکوس 80 درصدی و بالاتر میان سرعت هوا با میانگین دمای تابشی نشان داده شد. بنابراین تهویه طبیعی مهمترین عامل در کاهش میزان میانگین دمای تابشی و افزایش آسایش حرارتی فضای باز در محیط‌های شهری کم عمق است.
تخصص ها :
حیاط مرکزی کم عمق، شبیه‌سازی، انویمت، میانگین دمای تابشی، تهویه طبیعی.

8
شاخص‌های منطقه‌‌ای پایداری در تعمیم‌پذیری سامانه‌های بین‌المللی ارزیابی پایداری ساختمان‌ها
( 85 بازدید ) ( 62 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 14
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
سامانه‌های ارزیابی بی‌شماری امروزه پایداری و میزان همسازی ساختمان‌ها با شرایط محیطی را مورد سنجش قرار می‌دهند. این سنجش تنها از طریق شناخت دقیق زمینه و خصوصیات منطقه‌ای ممکن است. عدم شناخت و درک صحیح شرایط منطقه‌ای، نه‌تنها فرآیند ارزیابی را با اختلال مواجه می‌کند، که حتی به دریافت پاسخ‌های غلط از آن نیز منجر خواهد گردید. هدف این پژوهش بررسی نقش شرایط منطقه‌ای و میزان تأثیرگذاری آن، در فرآیند تدوین، اولویت‌گذاریو وزن‌دهی معیارهای ارزیابی سامانه‌هاست و می‌کوشد تا ضمن برشمردن معایب استفاده از سامانه ملی LEEDدر دیگر نقاط جهان، راهکارهای تعمیم‌بخشی آن را در مقایسه با سامانه BREEAMکه نسبت به لحاظ‌نمودن اولویت‌های منطقه‌ای رویکرد منطقی‌تری پیش‌گرفته است و همچنین سامانه SBToolکه در واقع روش تدوین نسخه‌هایی متفاوت و متعلق به مناطق متعدد را باز می‌نمایاند، مقایسه و تحلیل نماید. این بررسی در دو بخش صورت می‌گیرد؛ بخش اول متکی بر مباحث فوق، ضرورت بهره‌گیری از سیستم‌ وزن‌دهی، جهت اولویت‌گذاری معیارها را مورد تأکید قرار می‌دهد. و در بخش دوم ضمن انتخاب 6 سامانه برگرفته از BREEAMو LEEDکه دارای ساختار مشابه با آن می‌باشند، میزان رابطه و پیوند معیارها با شاخص‌های منطقه‌ای با استفاده از تحلیل همبستگی آماری و رگرسیون خطی مورد بررسی قرار می‌گیرد. وجود رابطه‌ای معنادار و پیوند مستحکم میان ضرایب تخصیصی سرفصل‌ها با متغیرهای زمینه، نقش و تأثیر عوامل منطقه‌ای را در فرآیند توزین معیارها نشان می‌دهد. در اکثر سامانه‌ها ضرایب سرفصل‌های مرتبط با منابع چون آب، انرژی و ساخت‌گاه (سایت) برمبنای شاخص‌های منطقه‌ای تخصیص یافته است. حتی در خصوص شاخص‌های دیگر اعم از سلامتی و رفاه، پسماند و نیز تأثیرات منطقه‌ای مشهود است، امّا به ‌سبب وجود چندین شاخص هم‌ارز، در اولویت‌های بعدی وزن‌دهی قرار گرفته‌اند. متکی بر یافته‌های پژوهش، در سامانه‌های بررسی ‌شده، سرفصل آب بر مبنای شاخص میزان بارش و تنش آبی کشور دارنده سامانه، انرژی مبتنی بر شاخص میزان مصرف انرژی و ساخت‌گاه متأثر از شاخص تراکم جمعیت منطقه‌ای، وزن‌دهی شده است.
تخصص ها :
سامانه‌های ارزیابی پایداری، LEEDBREEAMSBTool، وزن‌دهی معیارهای ارزیابی، شاخص منطقه‌ای.

9
بررسی رابطه تئوری ترجیحات محیطی و نظم بلوک‌های شهری نمونه موردی: محله‌های خانه اصفهان و مرداویج شهر اصفهان
( 34 بازدید ) ( 25 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 14
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
تئوری ترجیحات محیطی، یکی از تئوری‌های پایه در روانشناسیمحیطیاست که تاکنون پژوهش‌های زیادی براساس آن انجام شده است. آنچه که تاکنون بر اساس این تئوری رایج بوده، بررسی متغیرهای آن به عنوان معانی صریح بوده درحالی که در این پژوهش متغیرهای این تئوری به عنوان معانی ضمنی مورد مطالعه قرار گرفته اند. در این پژوهش هدف آن است که ارتباط بین چهار متغیر این تئوری (انسجام، پیچیدگی، خوانایی، رمزآلودی) و نظم بلوک‌های شهری مورد مطالعه قرار گیرد. برای رسیدن به این هدف دو محله خانه اصفهان و مرداویج شهر اصفهان به عنوان محدوده‌های پژوهش انتخاب شده اند. جامعه آماری مورد بررسی افراد ساکن دو محله نام برده هستند که طبق روش‌های آماری، حجم نمونه مورد بررسی 200 نفر (100 نفر در هر محله) هست. روش مورد استفاده در این پژوهش همبستگی بوده و رابطه متغیرهای تئوری ترجیحات محیطی و نظم بلوک‌های شهری با آزمون خی دو و فیشر بررسی شده و به این نتیجه می‌رسد که محدوده‌ها با نظم ساده دارای انسجام و خوانایی بیشتر بوده و محدوده‌ها با نظم پیچیده دارای رمزآلودی و پیچیدگی بیشتر بوده است.
تخصص ها :
تئوری ترجیحات محیطی، نظم، ادراک، شناخت، تصویر ذهنی، معنا.

10
بررسی الگوی جدایی فضایی در مراکز تاریخی شهری با رویکردی اجتماعی - فضایی (نمونه موردی: مرکز تاریخی تهران و کرمان)
( 45 بازدید ) ( 53 دانلود )  خلاصه و کلمات کلیدی
اطلاعات انتشار : دوره 8 - شماره 14
نویسندگان :
خلاصه مقاله :
شهر به عنوان سیستمی پویا دارای ساختار و منطق فضایی خاص خود است. به همین دلیل برای شناخت ویژگی‌های شهر، بایستی به بررسی ساختار شهر پرداخت. ساختار شهر با توجّه به پیچیدگی‌های آن، نیاز به روش‌هایی برای مدلسازی دارد. روش چیدمان فضایی چنین شکل و ترکیبی از فضا الگوهایی را شناسایی می‌کند که می‌توانند برای مطالعه‌ی ساختارهای شهری و رفتار انسان مورد استفاده قرار گیرند. یکی از اهداف این پژوهش فهم الگوی جدایی فضایی در مراکز تاریخی است. نتیجه پژوهش نمایانگر این موضوع است که چیدمان فضایی می‌تواند بر مبنای عامل دید و دسترسی که بوسیله گراف شبیه‌سازی می‌گردد فضاهای آسیب‌پذیر را شناسایی نموده و یا در بحث طراحی فضاهای شهری قبل انجام هرگونه مداخله می‌توان اثرات اجتماعی آن را بررسی نمود. به عبارت دیگر روش چیدمان فضایی بر مبنای ترتیبات فضایی می‌تواند به عنوان چارچوبی تحلیلی برای حل جنبه اجتماعی مشکلات و معضلات شهری مثل جدایی‌های فضایی، عدم نظارت اجتماعی و ... بکار گرفته شود. در این پژوهش دو نمونه موردی تهران شهری با مداخلات زیاد و گسترش بی‌رویه و کرمان شهری که مداخلات و گسترش کمتری نسبت به تهران دارد در دوره قبل از مدرنیسم و کنونی مورد بررسی واقع شده‌اند که نتایج نشان می‌دهند که فضاهای منزوی در مرکز شهر تهران در دوره کنونی به وجود آمده است و در شهر کرمان کنونی در مرکز تاریخی شهر فضاهای منزوی کمتری را شاهد هستیم.
تخصص ها :
الگوی جدایی فضایی، مراکز تاریخی شهری، چیدمان فضایی.

12
شماره های منتشر شده
دسترسی سریع

کلیه حقوق این وب سایت برای نشریه علمی – پژوهشی معماری و شهرسازی ایران محفوظ می باشد .